Yabancılar İçin Türkçe Öğrenme Rehberi: A1’den C2’ye

Bu rehber, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen yetişkinler için hazırlandı. Sıfırdan başlıyor ya da bir seviyede takılıp kaldıysan, Türkçeyi farklı kılan özellikleri, A1’den C2’ye nasıl ilerleneceğini, dil bilgisinin hangi sırayla öğrenileceğini ve en çok fark yaratan günlük alışkanlıkları burada bulabilirsin. Birebir derslerde en çok işe yarayan yöntemleri bir araya getirdim.

İçindekiler

1. Türkçe öğrenmek zor mu?
2. A1’den C2’ye seviyeler
3. İlk ay
4. Dil bilgisini hangi sırayla öğrenmeli?
5. İşe yarayan günlük alışkanlıklar
6. Sık yapılan hatalar
7. İş, günlük hayat ya da sınav için öğrenmek

1. Türkçe öğrenmek zor mu?

Türkçe ilk bakışta yabancı görünür ama öğrenilebilecek en düzenli dillerden biridir. İlk başta garip gelen şeylerin çoğu birkaç özellikle açıklanır:

• Okunduğu gibi yazılır. Türkçe Latin alfabesini kullanır ve her harfin tek bir sesi vardır.
• Sözcükler eklerle büyür: ev, evler, evlerimiz, evlerimizde.
• Ünlü uyumu. Ekler, eklendikleri sözcüğe göre ünlü değiştirir: evler ama okullar.
• Yüklem sondadır: Ben kahve içiyorum.
• Dilbilgisel cinsiyet yoktur ve düzensiz biçimler çok azdır.

Başlangıç aşaması sabır ister, çünkü cümleler doğal gelmeden önce eklerin nasıl çalıştığını öğrenmek gerekir. Sonrasında aynı kalıplar her yerde tekrar ettiği için ilerleme çoğu zaman hızlanır.

2. A1’den C2’ye seviyeler

• A1: selamlaşma, kendini tanıtma, sayılar, alışveriş ve basit şimdiki zaman cümleleri.
• A2: günü, geçmişi ve planları anlatma; yol sorma; günlük durumlarla başa çıkma.
• B1: deneyimleri anlatma, gerekçe ve görüş bildirme; bilinen konulardaki açık konuşmaları takip etme.
• B2: pek çok konuda akıcı konuşma; televizyon programlarının ve yazıların çoğunu anlama.
• C1–C2: Türkçeyi iş ve akademik ortamlarda esnekçe kullanma; ince anlamları, mizahı ve karmaşık metinleri anlama.

Her seviyenin ne kadar süreceği ana dile, çalışma sıklığına ve günlük olarak ne kadar Türkçe duyulduğuna bağlıdır. İnsanları ilerleten şey düzenli dersler ve her gün yapılan küçük pratiklerdir.

3. İlk ay

• 1. hafta: alfabe ve telaffuz (özellikle ı, ö, ü, ş, ç, ğ); selamlaşma ve kendini tanıtma.
• 2. hafta: ünlü uyumu ve çoğul eki; sayılar; var / yok.
• 3. hafta: iyelik ekleri ve mi ile basit sorular.
• 4. hafta: şimdiki zaman (-iyor) ve bulunma eki (-de / -da).

4. Dil bilgisini hangi sırayla öğrenmeli?

1. Sesler ve ünlü uyumu.
2. Çoğul ve iyelik ekleri.
3. Hâl ekleri: bulunma (-de), yönelme (-e), ayrılma (-den) ve belirtme (-i).
4. Şimdiki zaman (-iyor).
5. Geçmiş zamanlar: görülen geçmiş -di ve öğrenilen geçmiş -miş.
6. Gelecek zaman (-ecek) ve geniş zaman (-ir / -er).
7. Yeterlilik, gereklilik ve şart: -ebil, -meli, -se.
8. Fiilimsiler: daha uzun ve doğal cümleler kurmayı sağlar.

İlk takılma noktalarını iki yazıda ayrıntılı anlattım: Ünlü uyumu korkutmasın: Türkçe öğrenenler için 5 adımlık yol ve -dı mı, -mış mı? Türkçede iki geçmiş zamanı ayırmanın yolu.

5. İşe yarayan günlük alışkanlıklar

• Her gün dinle. Büyük kısmını anlayabildiğin 15 dakikalık Türkçe bile kulağını eğitir. Bkz. Dinlediğin aklında kalmıyor mu? Etkin dinleme için 6 alışkanlık.
• Sözcükleri tek başına değil, kalıplarla öğren: Bir kahve alabilir miyim?
• Erken konuş. Kısa cümleleri sesli söyle; ne yaptığını anlat.
• Kısa ve aralıklı tekrar yap.
• Biraz yaz. Günde üç cümle bile doğruluğu geliştirir.

6. Sık yapılan hatalar

• Ana dilden sözcük sözcük çeviri yapmak.
• Ünlü uyumunu önemsememek.
• Basit kalsın diye hâl eklerini atlamak; bu anlamı değiştirir.
• ı ile i arasındaki farkı telaffuz etmemek.
• Kendini hazır hissedene kadar konuşmayı ertelemek.

7. İş, günlük hayat ya da sınav için öğrenmek

Hedefin, neyi çalışacağını belirlemeli. Türkiye’de yaşıyorsan günlük durumlara, iş için öğreniyorsan e-posta, toplantı ve nezaket kalıplarına, bir Türkçe dil sınavına hazırlanıyorsan da önce sınavın biçimine ve ölçtüğü becerilere odaklan.

Sık sorulan sorular

Akraba bir dil bilmeden Türkçe öğrenebilir miyim?

Evet. Türkçe öğrenenlerin çoğu akraba bir dil bilmez. Dilin düzenliliği ve okunduğu gibi yazılması, alışılmadık yapısını dengeler.

Önce dil bilgisi mi, konuşma mı?

İkisi birlikte. Küçük bir dil bilgisi parçasını öğrenip hemen kısa cümlelerle konuşarak kullanmak en etkili yoldur.

Dersler Türkçe mi İngilizce mi?

Derslerde Türkçe konuşuruz; gerektiğinde, özellikle başlangıçta, açıklamaları İngilizce yaparım.

Bu konudaki blog yazıları

• Ünlü uyumu korkutmasın: Türkçe öğrenenler için 5 adımlık yol
• -dı mı, -mış mı? Türkçede iki geçmiş zamanı ayırmanın yolu
• Dinlediğin aklında kalmıyor mu? Etkin dinleme için 6 alışkanlık

Seviyene ve hedefine göre kişisel bir plan istersen Online Yabancılara Türkçe Dersi sayfasına göz atabilirsin.