Paragraf sorularında süre yetmiyor mu? 6 pratik taktik

Öğrencilerimden en sık duyduğum cümle şu: “Hocam, biliyorum ama süre yetmiyor.” LGS'de de TYT'de de Türkçe bölümünün büyük kısmı paragraf sorularından oluşuyor ve bu sorular, okuduğunu anlayan bir öğrenciyi bile saatle yarıştırabiliyor.

İyi haber şu: Süre sorununun çoğu okuma hızından değil, okuma sırasından ve kararsızlıktan kaynaklanıyor. Aşağıdaki altı taktik, derslerimde en çok işe yarayanlar.

1. Önce soru kökünü oku

Paragrafa dalmadan önce soruyu oku: Ana düşünce mi soruluyor, yardımcı düşünce mi, yoksa “değinilmemiştir” gibi olumsuz bir kök mü? Ne aradığını bilen göz, metni çok daha hızlı tarar. Olumsuz köklerin altını çizmek de dikkatsizlik hatalarını belirgin biçimde azaltır.

2. Paragrafı bir kez ve amaçlı oku

Aynı paragrafı iki üç kez okumak en büyük zaman kaybıdır. Tek okumada şu üç şeye odaklan:

• Konu ne? (Metin neyden bahsediyor?)
• Yazar ne düşünüyor? (Genellikle son cümlelerde ya da “ama, oysa, aslında” gibi bağlaçlardan sonra gelir.)
• Hangi örnekler veriliyor? (Yardımcı düşünce sorularının kaynağı burasıdır.)

3. Seçenekleri eleyerek ilerle

Doğru cevabı aramak yerine yanlışları ele. Metinde hiç geçmeyen, metinden daha genel ya da daha iddialı olan seçenekler genellikle ilk elenenlerdir. İki seçenek arasında kaldığında metne dön ve yalnızca o iki seçeneği ilgilendiren cümleyi oku; bütün paragrafı yeniden okuma.

İki seçenek arasında kaldıysan cevap, metinde açıkça söylenene daha yakın olandır; senin yorumuna daha yakın olan değil.

4. Takıldığın soruyu işaretle ve geç

Bir soruda bir buçuk iki dakikayı aştıysan işaretle ve devam et. Sınavda her sorunun puanı aynı; zor bir soruya harcanan beş dakika, sonda okumaya vakit bulamadığın üç kolay soruya mal olabilir. Turu tamamladıktan sonra işaretlediklerine dön.

5. Süre bütçeni önceden belirle

Sınava girmeden Türkçeye ne kadar süre ayıracağını bil. Örneğin LGS sözel oturumunda Türkçe dışında başka dersler de var; TYT'de de Türkçe, sınavın yalnızca bir bölümü. Denemelerde Türkçe için kendine bir üst sınır koy ve saatin yarısında kaçıncı soruda olman gerektiğini not al. Böylece sınav sırasında “Yetişir mi?” diye düşünmek yerine bir plana bakarsın. Güncel soru sayısı ve süreleri her yıl ÖSYM ve MEB kılavuzlarından kontrol etmeyi unutma.

6. Denemeyi süreyle değil, soru türüyle analiz et

Deneme bittikten sonra yalnızca net sayısına bakma. Yanlışlarını ve boşlarını türlerine göre ayır: ana düşünce, yardımcı düşünce, anlatım biçimi, paragraf tamamlama, cümle sıralama… Hangi türde yavaşladığını görünce çalışman da hedefli hâle gelir. İki hafta boyunca tek bir türe odaklanmak, rastgele yüz soru çözmekten daha çok fark yaratır.

Bu hafta deneyebileceğin küçük bir çalışma

Her gün on paragraf sorusu çöz ama süre tutarak. Her soruda önce kökü oku, kökü kendi cümlelerinle tek satırda yaz, sonra paragrafa geç. Hafta sonunda ilk gün ile son günün süresini karşılaştır. Çoğu öğrenci daha hızlı okumadan, yalnızca daha düzenli okuyarak süresini kısaltıyor.

Paragraf sorularında belirli bir türde zorlanıyorsan bana iletişim formundan yazabilirsin; birlikte o türe özel bir çalışma planı çıkarabiliriz.